Ervaringen langer kleuteren vanwege sociaal emotionele redenen
Ik lees al een tijdje mee op dit forum en er zijn echt zaken die veel heftiger zijn dan waar ik mee zit. Maar toch zou ik graag input of ervaringen willen horen van jullie over het volgende onderwerp.
De juffen van mijn zoontje (5 jaar oud, herfst leerling van oktober) vinden dat mijn zoontje groep 2 nog een keer zou moeten doen omdat hij op een aantal punten “jong gedrag” vertoond. Cognitief zou hij het aankunnen, maar sociaal emotioneel niet. Het voornaamste probleem is dat hij niet makkelijk aan verplichte werkjes te zetten is (je moet de discussie met hem aangaan). Wij herkennen dit thuis en wij hebben onze manieren om hem wel te laten doen wat hij moet doen. Beslissing is nog niet definitief gemaakt, maar de winstwaarschuwing is al wel afgegeven.
Nou is dit koppigheid een probleem dat al op de crèche speelde. Ze vonden hem gezellig en sociaal. Maar hij luisterde regelmatig niet en als hij iets niet wilde doen, dan deed hij het gewoon niet. Dan kreeg je hem niet aan de praat. Thuis merkten we dat hij veel dingen gelijk kan, maar dat hij het dan heel moeilijk vindt als hij het niet gelijk kan. En het dan blijft vermijden.
We zitten nu halverwege groep 2 en die koppigheid is er dus nog steeds. De twee groepen 3 van volgend schooljaar zullen door bezuinigingen heel groot zijn (31 kinderen). Allebei de juffen van die groepen zijn erg streng. Dan gaat mijn zoontje, als hij blijft zoals hij nu is, ook in eerste instantie in het verzet. Er is door die grootte ook geen ruimte voor onderhandelingen, je moet gewoon. Ik heb ook een dochter van 9 die in groep 6 zit en best leuk meedoet op school. Zoontje haalde veel cognitieve mijlpalen eerder dan zijn zus en je merkt dat hij dingen sneller oppakt. Maar ik zie wel dat zij schoolser was met 5,5.
Alleen vraag ik me af, omdat dit probleem al langer speelt en zijn koppigheid verder gaat mijns inziens dan een erg lange versie van de peuterpuberteit, of langer kleuteren dan de heilige graal is? Groep 3 zal dan over 1,5 jaar niet zo heel grote verandering zijn, ervan uitgaande dat hij volgend jaar een cognitief wat uitdagender programma krijgt. Dan kom je er mee weg als je weinig doet. Maar verschuif je het probleem dan niet naar groep 4? De juffen zien het als een kwestie van langer rijpen. Maar is dat het wel? Is het niet een karakter probleem dat op een andere manier getackeld kan worden?
Heeft iemand een soortgelijk geval meegemaakt met hun kind? En merkte je dat langer kleuteren hielp?
Het lastige is denk ik vooral dat de onderlinge verschillen tussen kleuters erg groot zijn, kleuters zich heel erg sprongsgewijs ontwikkelen en leerkrachten vaak wel gedrag goed kunnen observeren maar niet altijd goed ermee om kunnen en het ook vaak niet juist kunnen interpreteren. Als de leerkracht dan ook geen gevoel ervoor heeft, niet vaker het nuchtere verstand erbij gebruikt (kinderen begrijpt) en zich alleen maar blind staart op tabellen en het gemiddelde dan wordt het al helemaal lastig (waarbij uiteraard alleen maar wordt gekeken wat kind niet, minder of anders doet en er geen oog is op welke vlakken een kind juist voorloopt want staat niet op het lijstje).
Jorni schreef op 06-03-2026 om 11:32:
Het lastige is denk ik vooral dat de onderlinge verschillen tussen kleuters erg groot zijn, kleuters zich heel erg sprongsgewijs ontwikkelen en leerkrachten vaak wel gedrag goed kunnen observeren maar niet altijd goed ermee om kunnen en het ook vaak niet juist kunnen interpreteren. Als de leerkracht dan ook geen gevoel ervoor heeft, niet vaker het nuchtere verstand erbij gebruikt (kinderen begrijpt) en zich alleen maar blind staart op tabellen en het gemiddelde dan wordt het al helemaal lastig (waarbij uiteraard alleen maar wordt gekeken wat kind niet, minder of anders doet en er geen oog is op welke vlakken een kind juist voorloopt want staat niet op het lijstje).
Ik vond destijds dat leraren zich slecht in konden leven. En idd alleen maar aan lijstjes denken.
Miepjecody schreef op 06-03-2026 om 11:49:
[..]
Ik vond destijds dat leraren zich slecht in konden leven. En idd alleen maar aan lijstjes denken.
Precies en dat vind ik zo gek dat juist mensen die met kinderen werken dat vaak zo erg hebben.
Jorni schreef op 06-03-2026 om 13:15:
[..]
Precies en dat vind ik zo gek dat juist mensen die met kinderen werken dat vaak zo erg hebben.
Ik denk dat ze daar toe gedwongen worden door systemen en protocollen.
Er is iets, hup, protocol erbij, er wordt daarna niet meer kritisch naar de brij aan protocollen gekeken. Kan er wat af, moet iets samen gevoegd etc.
Hier een vergelijkbare ervaring met ons decemberkind. We kregen de klassenindeling aan het eind van het schooljaar en zagen dat hij was ingedeeld in groep 2, wij hadden verwacht dat hij (conform de al lang niet meer geldende 1-oktoberregeling) gewoon door zou stromen. We zijn toen wel op hoge poten naar de docenten gegaan, want we merkten al een tijdje dat hij niet gelukkig was in de klas. Alleen maar oudere vrienden, een hekel aan de taakjes, etc.
We kregen te horen dat hij nog zo lekker speelde in de bouwhoek en met de lego. En dat hij nog zo weinig belangstelling had voor de leesspelletjes die ze (passief) aanboden.
We vertelden dat hij dat hopelijk op zijn 12e ook nog zou doen, lekker spelen met de lego. En dat hij inderdaad niet met de letterstempels wilde werken omdat dat volgens hem een saaie manier was om woorden te maken...
Uiteindelijk hebben we gelijk gekregen en mocht hij door. Hij bloeide enorm op. Hij kwam bij een leerkracht die alle kinderen op hun eigen niveau wist te stimuleren. Hij deed extra werk en had veel contact met klasgenoten.
Het enige nadeel was dat hij op zijn 17e naar de universiteit ging, minder kans had op een kamer en ook nog niet lid kon worden van een vereniging. Maar goed, dat was het allemaal wel waard.
Het is misschien lastig als leerkracht om alle kinderen even goed te beoordelen, daarom zijn die lijstjes ook zo vreselijk handig. En natuurlijk laten sommige kinderen zich anders zien op school dan thuis. Maar wij hadden het juist fijn gevonden als we eerder in het proces waren betrokken, dan hadden wij veel kunnen toevoegen en verduidelijken.
Miepjecody schreef op 06-03-2026 om 11:49:
[..]
Ik vond destijds dat leraren zich slecht in konden leven. En idd alleen maar aan lijstjes denken.
Jouw bijdrages hier daarentegen zijn altijd heel genuanceerd en empathisch.
Waar slaat die sneer op?
Het een heeft niets met het andere te maken.
Miepjecody schreef op 06-03-2026 om 11:05:
[..]
Vaak zijn ze sociaal-emotioneel niet jong, ze begrijpen de interacties van de anderen niet omdat ze daar al voorbij zijn.
Vaak zijn ze doordat ze ook gewoon een half jaar jonger zijn, ook sociaal-emotioneel half jaar achter bij een half jaar oudere kinderen...
troelahoep schreef op 06-03-2026 om 10:37:
Ik vind het toch wel interessant: zoveel verhalen van herfstkinderen die cognitief makkelijk naar groep 3 konden, maar sociaal-emotioneel wat te jong. Bij mijn kinderen hetzelfde verhaal. Tegelijkertijd hoor ik tegenwoordig steeds vaker kinderen die in januari/februari zijn geboren al met 5 jaar naar groep 3 gaan en dat dan niet wordt gezien als versnellen (of misschien is de term versnellen/een klas overslaan not done tegenwoordig).
Wordt het niet tijd om het kleuteronderwijs te moderniseren? Ik heb nog niet helder hoe hoor, maar ik zie een patroon. Misschien voer voor een nieuw draadje.
Kinderen van januari/februari die met vijf naar groep 3 gaan versnellen niet. Ze zijn gestart in groep 1, gingen na de zomer naar groep 2 en na de daarop volgende zomer naar groep 3. De bedoeling dat een kind in acht jaar tijd de basisschool doorloopt.
Versnellen is starten in groep 1 en dan na de zomer naar groep 3.
Zeespiegel schreef op 06-03-2026 om 15:26:
[..]
Vaak zijn ze doordat ze ook gewoon een half jaar jonger zijn, ook sociaal-emotioneel half jaar achter bij een half jaar oudere kinderen...
Niet altijd.
Mijn kind van eind januari had in groep 1 allemaal vriendjes in groep 2. Hij had al 5 maanden in de instroomgroep gezeten. Toen zijn vriendjes naar groep 3 gingen en hij niet vond hij dat heel oneerlijk. Sociaal emotioneel zat hij op hetzelfde niveau.
Later is hij getest en bleek op alle vlakken zijn leeftijdsgenoten meer dan 2 jaar voorbij te zijn.
Ik heb al jaren het gevoel dat mijn kinderen niks schelen in leeftijd. Volgens de kalender zit er ruim 2½ jaar tussen maar in de omgang merk je dat niet. Op sommige vlakken iheeft de jongste zelfs een meer volwassen houding dan de oudste.
We weten niet hoe het zou zijn gelopen als hij wel vroeg naar groep 3 had gemogen, want dat is geen ding dat je kunt herhalen. Wehadden in ieder geval een moeilijk jaar groep 2 niet gehad dat is het enige dat we met zekerheid kunnen zeggen.
Edit: In groep 2 moest mijn zoon dus allemaal nieuwe vriendjes maken en bovendien waren dat voornamelijk kinderen waar hij geen klik mee had, want jong. Hij speelde altijd liever met oudere kinderen.
Fenyw schreef op 06-03-2026 om 15:55:
[..]
Kinderen van januari/februari die met vijf naar groep 3 gaan versnellen niet. Ze zijn gestart in groep 1, gingen na de zomer naar groep 2 en na de daarop volgende zomer naar groep 3. De bedoeling dat een kind in acht jaar tijd de basisschool doorloopt.
Versnellen is starten in groep 1 en dan na de zomer naar groep 3.
Sterker nog (maar misschien heb ik dat destijds verkeerd begrepen), verlengen is in feite een vorm van zittenblijven. Maar wordt er bij kleuters gesproken van kleuterverlenging i.p.v. doubleren. Er zijn meerdere onderzoeken te vinden die concluderen dat kleuterverlenging lang niet altijd zinvol is.
Ademes schreef op 06-03-2026 om 16:12:
[..]
Sterker nog (maar misschien heb ik dat destijds verkeerd begrepen), verlengen is in feite een vorm van zittenblijven. Maar wordt er bij kleuters gesproken van kleuterverlenging i.p.v. doubleren. Er zijn meerdere onderzoeken te vinden die concluderen dat kleuterverlenging lang niet altijd zinvol is.
Ja klopt, verlengen is doubleren. Soms is het wel zinvol maar dan moeten er wel een heel veel observaties handelingsplannen zijn die elke zes weken geëvalueerd en aangepast worden. Je kan een kind niet zomaar een jaartje houden. Nu in maart pas aankomen met verlengen is rijkelijk laat, meestal zijn de eerste gesprekken met ouders over doubleren in januari.
Een kind dat doubleert hoort ook een handelingsplan te hebben, de bedoeling is dat het kind zich verder ontwikkelt. Kind gaat dus door waar het is gebleven met de leerstof en begint niet bij dag 1 van het schooljaar. Op een gegeven moment zal het weer gelijk gaan lopen maar tot die tijd heeft een kind een eigen leerlijn.
Fenyw schreef op 06-03-2026 om 15:55:
[..]
Kinderen van januari/februari die met vijf naar groep 3 gaan versnellen niet. Ze zijn gestart in groep 1, gingen na de zomer naar groep 2 en na de daarop volgende zomer naar groep 3. De bedoeling dat een kind in acht jaar tijd de basisschool doorloopt.
Versnellen is starten in groep 1 en dan na de zomer naar groep 3.
Euhm dus eigenlijk vertragen ze nagenoeg alle kinderen die tussen jan en juni want die starten in groep 1 je gaan na de zomer weer naar groep 1.
Decembermamma schreef op 06-03-2026 om 17:06:
[..]
Euhm dus eigenlijk vertragen ze nagenoeg alle kinderen die tussen jan en juni want die starten in groep 1 je gaan na de zomer weer naar groep 1.
Hier op school wordt dat zo gedaan en dat vind ik over het algemeen wel een goede zaak. Een kind van januari kleutert dan bijvoorbeeld 2,5 jaar.
Decembermamma schreef op 06-03-2026 om 17:06:
[..]
Euhm dus eigenlijk vertragen ze nagenoeg alle kinderen die tussen jan en juni want die starten in groep 1 je gaan na de zomer weer naar groep 1.
Bij mijn kinderen op school heette het de instroomgroep/groep 0. Dat kwamen alle kinderen van januari tot en met juni in. Pas het volgende schooljaar ging het kind naar groep 1.
Voor mijn kind van mei was de instroomgroep maar 6 weken voor mijnkind van wind januari was het 5 maanden.